Çevre Danışmanlık Hizmeti Alması Gereken Sektörler ve Çevresel İzin/Lisans Süreçleri: Teknik ve Uygulamalı Rehber
Çevre Danışmanlık Hizmeti Alması Gereken Sektörler ve Çevresel İzin/Lisans Süreçleri: Teknik ve Uygulamalı Rehber
- Yasal Altyapı ve Kapsam
Çevre Kanunu (2872) ve İlgili Mevzuat çerçevesinde, belirli sektör ve faaliyetler için çevre izin/lisans süreçleri zorunludur. "Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği" (CİLY) ve "Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği" (ÇED) ana düzenleyici metinlerdir. EK-1 ve EK-2 listelerindeki faaliyetler için Çevre İzni/Lisansı başvurusu, Çevre ve Şehircilik İl Müdürlükleri'ne yapılır.
- Çevre İzin/Lisansı Alması Zorunlu Sektörler (CİLY EK-1 ve EK-2 Esas Alınarak)
EK-1 Kapsamındaki Faaliyetler (Tam Kapsamlı Çevre İzni):
Enerji: Termik santraller (>50 MW), rafineriler, gaz depolama/terminalleri, kok fabrikaları.
Kimya Endüstrisi: Organik/inorganik kimyasallar, gübre, pestisit, boya, farmasötik üretimi.
Atık Yönetimi: Tehlikeli atık geri kazanım/bertaraf (>10 ton/gün), düzenli depolama, yakma, biyometanizasyon tesisleri.
Metal Sektörü: Demir-çelik tesisleri, demir dışı metal ergitme/rafinasyonu, yüzey işlem (elektrokaplama, galvaniz) tesisleri.
Mineral Sektör: Çimento, kireç, alçı, asfalt, seramik/cam üretim tesisleri.
Kağıt ve Selüloz: Hamur üretimi (>20 ton/gün), kağıt/karton üretimi.
Hayvansal Üretim: Belirli kapasitenin üzerindeki (40.000 kümes hayvanı, 750 damızlık domuz vb.) entegre tesisler.
Yüzey ve Yeraltı Suyu Çekimi: Belirli eşiklerin üzerindeki çekimler.
EK-2 Kapsamındaki Faaliyetler (Basitleştirilmiş Çevre İzni/Sadece Bildirim):
Daha küçük ölçekli ancak çevresel etkisi olan diğer imalat sanayi tesisleri (boyahane, mobilya, tekstil vb.).
Belirli kapasitenin altındaki tarımsal faaliyetler, mermer atölyeleri, oteller, hastaneler, akaryakıt istasyonları gibi faaliyetler.
- Kritik İzin, Lisans ve Ruhsatlar
- A) Çevre İzin ve Lisans Süreci (CİLY Madde 8-25):
- Ön Başvuru & Ön Değerlendirme: Faaliyetin EK-1/ EK-2 kapsamı belirlenir.
- ÇED Gereklilik Durumu: ÇED Yönetmeliği'ne göre "ÇED Olumlu/Gerekli Değildir" kararı alınması sürecin ön koşuludur.
- Çevre İzin/Lisans Başvuru Dosyası Hazırlığı:
Proje Tanıtım Dosyası.
Emisyon Ön Değerlendirme Raporu: Hava kirletici kaynakların envanteri ve emisyon tahminleri.
Atıksu Deşarj Ön Değerlendirme Raporu: Atıksu miktar/kalite tahmini, arıtma yöntemi.
Atık Ön Değerlendirme Raporu: Atık envanteri, geçici depolama, bertaraf/geri kazanım yöntemleri.
Gürültü Ön Değerlendirme Raporu: Gürültü kaynakları ve alıcı ortam etkisi.
Koku Değerlendirme Raporu (gerekiyorsa).
Toprak kirliliği önleme planı, acil durum planı, izleme planı.
- Başvuru ve İnceleme: İl Müdürlüğü tarafından teknik inceleme ve saha değerlendirmesi yapılır.
- İzin/Lisans Belgesinin Düzenlenmesi: Geçerlik süresi genellikle 5 yıldır. Süresi dolmadan 6 ay önce yenileme başvurusu yapılmalıdır.
- B) Diğer Kritik Çevresel İzinler:
Su Kullanım İzni (SWU): Su kaynaklarından belirli miktar üzeri su çekimi için DSİ'den alınır. CİLY başvurusu için gereklidir.
Atıksu Deşarj İzni: Kanalizasyona veya alıcı ortama deşarj için belediyeden veya İl Müdürlüğü'nden alınır.
Tehlikeli Madde Depolama İzni: İlgili mevzuat (SEVESO, vb.) kapsamında alınır.
- C) "GSM Ruhsatları" Kavramının Teknik Açılımı:
Resmi mevzuatta "GSM Ruhsatı" diye ayrı bir belge yoktur. Bu kavram, Çevre İzin/Lisans Belgesi içinde aşağıdaki bileşenleri ifade eder:
G (Gürültü): Tesis kaynaklı gürültünün "Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği" sınır değerlerini aşmaması şartı.
S (Sıvı Atık/Atıksu): Atıksu deşarj standartlarına ("Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği" Tablo 3-4-5) uygunluk şartı.
M (Madde/Atık): Atık yönetim hiyerarşisine ve "Atık Yönetimi Yönetmeliği"ne uygunluk şartı.
- Çevre Danışmanlığından Beklenen Teknik Hizmetler
- Mevzuat Uyum Analizi ve Gap Analizi: Tesisin mevcut durumunun tüm ilgili çevre mevzuatı (hava, su, atık, gürültü, toprak) karşısındaki uygunluk durumunun detaylı incelenmesi.
- Stratejik Süreç Yönetimi: ÇED, CİLY, diğer izin süreçlerinin entegre ve zamanında yürütülmesi.
- Teknik Dokümantasyon: Yüksek kalitede, veriye dayalı, modelleme yazılımları (AERMOD, CORINAIR, vs.) kullanılarak hazırlanmış emisyon, gürültü, atıksu raporları.
- Ölçüm ve İzleme Planlaması: İzin belgesinde istenen periyodik emisyon, imisyon, gürültü, atıksu analizlerinin akredite kuruluşlarla koordine edilmesi ve sonuçların raporlanması.
- Çevre İzin/Lisans Sözleşmesi Uyum Yönetimi: İzin belgesindeki özel şartların (teknoloji yükseltme, ek önlem, izleme sıklığı) takibi ve uygulanması.
- Dijital Uygulamalar: e-ÇED, e-İzin/Lisans portalı üzerinden başvuru süreçlerinin yönetimi.
- Teknik Firmalardan Teklif Alırken Kontrol Edilmesi Gereken Kriterler
Referans Projeler: Talep ettiğiniz faaliyetle (sektör, kapasite, proses) birebir örtüşen tamamlanmış Çevre İzin/Lisans referansları.
Uzman Kadro: Projede görev alacak Çevre Görevlisi, ÇED Uzmanı (B/C Sınıfı), Kimyager/Mühendis kadrosunun özgeçmişleri ve sertifikaları.
Teknik Yaklaşım: Hazırlanacak raporlar için önerdikleri metodoloji, kullanacakları modelleme yazılımları ve varsayımları açıklayan teknik metod bildirimi.
İdari Süreç Bilgisi: İl Müdürlüğü, valilik, diğer kurumlarla yazışma ve koordinasyon deneyimi.
Fiyatlandırma Detayı: Harç, ölçüm/analiz, mühendislik danışmanlık bedellerinin ayrıştırıldığı, kapsam dışı kalacak hizmetlerin net belirtildiği teklif.
Sözleşme ve Garantiler: Başvuru sürecinin zamanında tamamlanması, ret riski durumunda teknik revizyonların nasıl yönetileceği gibi taahhütler.
Sonuç ve Teknik Öneri
Çevre izin süreçleri, disiplinlerarası teknik bilgi, güncel mevzuat takibi ve idari süreç tecrübesi gerektirir. Yanlış veya eksik başvuru, gecikme, ret ve idari para cezalarına yol açabilir. Doğru danışman seçimi, faaliyetinizin çevresel ayak izini yönetirken yasal uyumu garanti altına almanın en etkili yoludur.
Önemli Not: Bu rehber, T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın güncel mevzuatı (Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği, ÇED Yönetmeliği, ilgili sektörel yönetmelikler) esas alınarak teknik bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır. Nihai kararlar için resmi mevzuat metinleri ve Bakanlık birimlerinden doğrudan alınacak yazılı görüşler dikkate alınmalıdır.
Örnek Çevre Danışmanlık hesaplama için https://aralca.com.tr/cevre-danismanlik-hesaplama.html sayfamızdan öğrenebilirsiniz. Hizmet olarak ÇED yeterliliği olan şirketlerimizden https://scdcevre.com/ adresinden veya info@scdcevre.com adresine mail atarak teklif alabilirsiniz.